SvenskaEnglishGermanPolish

    Osoba odpowiedzialna za treści umieszczane na stronie: Lena Johansson. Foto: Lena Johansson om ej annat anges.

Plan miasta

 

Miasto i baza marynarki wojennej w Karlskronie zostały zaprojektowane jako ucieleśnienie ambitnych królewskich wizji. Do pracy zaangażowano najwybitniejszych ówczesnych szwedzkich architektów i fortyfikatorów, którzy mieli urzeczywistnić plany Karola XI i stworzyć nową bazę szwedzkiej floty wojennej.

Opracowując projekt nowego miasta i umocnień obronnych Erik Dahlbergh współpracował z Nicodemusem Tessinem starszym oraz Carlem Magnusem Stuartem. Pierwszy plan miasta jest dziełem Stuarta i został zatwierdzony w 1683 r., jednak 11 lat później zastąpiono go nowym planem. Na planie z 1683 r. w południowej części wyspy położony jest port wojenny, na zachodzie zaprojektowana według holenderskich wzorów i poprzecinana kanałami dzielnica kupców i mniej zamożnych mieszczan z portem handlowym, na północy kwartały domów mieszczańskich a na wschodzie magazyny i warsztaty, należące do floty wojennej. Ze wschodu na zachód miasto przecinała ulica Amiralitetsgatan, wzdłuż której mieszkać mieli wyżsi rangą oficerowie floty. Obecnie wschodnią część tej ulicy przyjęło się nazywać Alamedan. Wyspę Björkholmen, na zachód od głównej wyspy Trossö, wyznaczono dla pracowników stoczni i marynarzy. Na projekcie zaznaczono również obiekty użyteczności publicznej, takie jak szpital, apteka czy łaźnia.
 
Główna oś założenia urbanistycznego biegnie z północy na południe, wzdłuż ulic Norra Kungsgatan i Södra Kungsgatan, przez rynek Stortorget i plac Amiralitetstorget aż do Högvakten na granicy portu wojennego. W roku 1887 powstał tunel, przez który poprowadzono tory kolejowe z dworca kolejowego do stoczni. Przebieg tunelu pokrywa się ze wspomnianą główną osią miasta.
 
Charakterystyczne dla miasta są bardzo szerokie ulice i monumentalny rynek z ratuszem i dwoma świątyniami. W tym klasycznym planie, z regularną siatka ulic, centralnym punktem cywilnej części miasta jest Stortorget (dosłownie Rynek Wielki), znajdujący się w najwyższym punkcie wyspy i otoczony okazałymi budynkami władz miasta i kościołów. Dwa kościoły przy rynku reprezentują dwie podstawowe formy renesansowych świątyń: rotundę i bazylikę.
 
Siatka równoległych i prostopadłych ulic przecięta jest dwoma ulicami biegnącymi na ukos: Borgmästaregatan i Södra Smedjegatan, które prowadzą do placu Amiralitetstorget. Planowano wznieść w tym miejscu pałac dla głównego zarządu floty, Kolegium Admiralicji. Miał on stanowić centralny obiekt architektoniczny a zarazem centrum władzy w Karlskronie. Projektowany z rozmachem pałac nigdy nie powstał, ponieważ królewska władza absolutna nie tolerowała rządzących się swoimi prawami urzędów poza stolicą kraju. Kolegium Admiralicji otrzymało prowizoryczną siedzibę w dużo mniejszym, drewnianym budynku. W 1776 r. urząd ten został przeniesiony do Sztokholmu. Na miejscu planowanego pałacu wzniesiono Bastion Wachtmeister, centralny element fortyfikacyjny w ramach muru odgradzającego port i stocznię wojskową od cywilnej części miasta. Dziś stoi w tym miejscu dzwonnica Amiralitetsklockstapeln. Rolę centralnego placu miejskiego przejął zamiast tego rynek Stortorget.
 
W planie fortyfikacji obronnych z 1683 r. zaprojektowano cały pierścień umocnień wokół miasta, z dużą liczbą bastionów, połączonych prostymi odcinkami murów. Umocnienia te miały skutecznie bronić Karlskrony na wypadek wrogiego ataku, zarówno od strony lądu, jak i od morza. Na realizację nie starczyło jednak czasu i środków finansowych. Plan budowy miasta z 1694 r. zakładał już tylko oddzielenie portu i stoczni od cywilnej części miasta murem z kilkoma bramami. Wzdłuż muru zaplanowano budowę sześciu większych i mniejszych bastionów. Do dziś zachował się tylko Bastion Aurora po wschodniej stronie wyspy Trossö. Mur wznoszono aż do końca XVIII w. Nigdy nie ukończono zachodniego odcinka, prowadzącego do prowizorycznego mostu na Lindholmen.  Wyburzanie murów obronnych rozpoczęło się w XIX w. i Amiralitetsslätten oraz tereny wokół kościoła  Amiralitetskyrkan stały się dostępne dla cywilnych mieszkańców Karlskrony. Po północnej stronie ulicy Varvsgatan zobaczyć można ocalały fragment muru.
 
Na planie miasta podkreślono znaczenie kościołów, umieszczając je przy rynku zgodnie z wzorcami klasycznymi. Wszyscy obywatele musieli obowiązkowo uczęszczać do kościołów. Dla rządzącego autorytarnie Karola XI religia miała duże znaczenie. Podobno król powiedział kiedyś: „Szczera bojaźń boża jest najprzedniejszą, najpotrzebniejszą i najbardziej pożyteczną rzeczą dla naszych wojsk.”
 
Pierwszy kościół parafii miejskiej, kościół Hedvig Eleonora, wzniesiono z drewna przy reprezentacyjnej ulicy Drottninggatan na rogu Östra Köpmansgatan. Budynek zburzono w połowie XVIII w., do dziś zachował się teren cmentarza, wykorzystywany obecnie jako park.